Pareto analizi: 80/20 kuralıyla önceliklendirme

Süreçte sürekli yaşanan problemleri listeleyin, kategorilere ayırın; araç kategorileri büyükten küçüğe sıralayıp Pareto grafiğini çizsin ve sorunların yaklaşık %80’ini oluşturan birkaç kategoriyi, yani pastanın en büyük dilimini göstersin. Telefonda sahada çalışır; isterseniz örnekli ücretsiz Excel şablonunu indirin.

Pareto aracı nasıl kullanılır?

1. Çalışma bilgilerini yazın. Süreç ya da hattı, dönemi (ör. Eylül 2026) ve hazırlayanı girin. Maliyet yerine süre izliyorsanız etki birimini “dk” yapın. Nasıl görüneceğini merak ediyorsanız “Örnek vakayı yükle”ye basın.
2. Kategorileri belirleyin. Önerilen kategorilerden (arıza, malzeme bekleme, ayar / tip değişimi, kalite / fire…) seçin ya da kendi kategorinizi yazıp ekleyin. Kategori sayısını 5–10 arasında tutmak grafiği okunur kılar.
3. Problemleri kaydedin. Kategoriye dokunun, problemi ve dönem içinde kaç kez yaşandığını yazıp “Kaydet”e basın. Biliyorsanız etki alanına o kaydın toplam maliyetini ya da süresini ekleyin. Kayıtları listede düzeltebilir, kategorisini değiştirebilirsiniz.
4. Sıralamayı ve grafiği okuyun. İkinci bölümdeki tablo kategori toplamlarını büyükten küçüğe sıralar; yüzde ve kümülatif yüzde kendiliğinden hesaplanır. Sağdaki Pareto grafiğinde sütunlar adedi, çizgi kümülatif yüzdeyi, kesikli çizgi %80 eşiğini gösterir.
5. Sıklık ile etki arasında geçiş yapın. Etki girdiyseniz grafiğin üstündeki “Etki” düğmesiyle sıralamayı maliyete ya da süreye göre görün. En sık yaşanan sorun ile en pahalı sorun çoğu zaman aynı değildir.
6. Hayati azınlığa odaklanın ve çıktı alın. Sonuç cümlesi önce odaklanmanız gereken kategorileri söyler; her biri için 5 Neden aracına geçip kök nedeni arayın. “Yazdır / PDF” grafikli tek sayfalık rapor, “Excel’e aktar” çalışmanızı Excel dosyası olarak verir.

Veriler yalnızca bu cihazın tarayıcısında saklanır; sayfayı kapatıp açtığınızda kaldığınız yerden devam edersiniz. Üye girişi gerekmez.

Pareto analizi nasıl yapılır?

Pareto analizi, problemleri kategorilere ayırıp büyükten küçüğe sıralayarak sonuçların büyük kısmına yol açan birkaç nedeni ortaya çıkarma yöntemidir. Dayandığı 80/20 kuralına göre sorunların yaklaşık %80’i nedenlerin %20’sinden kaynaklanır. Gözlemi İtalyan iktisatçı Vilfredo Pareto’ya dayanır; kalite yönetimine Joseph Juran “hayati azınlık, önemsiz çoğunluk” (vital few, trivial many) adıyla taşımıştır.

Pareto formülü iki hesaptan oluşur: bir kategorinin yüzdesi = kategori toplamı ÷ genel toplam × 100; kümülatif yüzde = o kategoriye kadar sıralanmış tüm kategorilerin toplamı ÷ genel toplam × 100. Kümülatif yüzdenin %80’e ulaştığı ilk kategoriler hayati azınlıktır. Araç ve Excel şablonumuz bu hesabı aynı şekilde yapar; veriler yalnızca tarayıcınızda kalır.

• Problemi ve dönemi belirleyin: hangi süreçte, hangi zaman aralığındaki duruşlar, hatalar ya da şikâyetler?
• Bir dönem boyunca her problemi kaydedin: ne oldu, kaç kez oldu, biliniyorsa maliyeti ya da süresi.
• Problemleri 5–10 kategoride toplayın; çok küçük kategorileri “Diğer” altında birleştirin ve en sona koyun.
• Kategori toplamlarını büyükten küçüğe sıralayın; her birinin yüzdesini ve kümülatif yüzdesini hesaplayın.
• Pareto grafiğini çizin: sütunlar kategori toplamları (sol eksen), çizgi kümülatif yüzde (sağ eksen), kesikli çizgi %80.
• Grafiği yorumlayın: kümülatif çizginin %80’i kestiği yere kadarki sütunlar hayati azınlıktır; iyileştirmeye oradan başlayın.
• Hayati azınlıkta kök nedeni 5 Neden ile bulun; aksiyonlardan sonra aynı süre için yeniden Pareto çizip önce ve sonrayı karşılaştırın.

Sık sorulan sorular

Pareto analizi Excel’de nasıl yapılır?

Problemleri bir sayfaya kategori ve adetle yazın; kategori toplamlarını ETOPLA (SUMIF) ile alın, BÜYÜK (LARGE) ve İNDİS/KAÇINCI (INDEX/MATCH) ile büyükten küçüğe sıralayın. Yüzde = toplam ÷ genel toplam, kümülatif yüzde = önceki kümülatif + bu yüzde. Grafik için kategori, toplam ve kümülatif yüzde sütunlarını seçip birleşik grafik (sütun + ikincil eksende çizgi) ekleyin. Ücretsiz şablonumuzda bu formüller ve grafik hazırdır; yalnızca sarı hücreleri doldurursunuz.

Pareto grafiği nasıl yorumlanır?

Sütunlar kategorileri büyükten küçüğe, çizgi kümülatif yüzdeyi gösterir. Çizginin %80’i geçtiği noktaya kadarki sütunlar hayati azınlıktır: az sayıda kategori sorunların çoğunu oluşturur, iyileştirme oradan başlar. Çizgi düz ve yavaş yükseliyorsa belirgin bir hayati azınlık yoktur; kategorileri yeniden tanımlamak ya da maliyet bazında bakmak gerekir.

Pareto analizi 80/20 kuralı nedir?

80/20 kuralı, sonuçların yaklaşık %80’inin nedenlerin yaklaşık %20’sinden kaynaklandığını söyleyen bir gözlemdir; kesin bir oran değildir, 70/30 ya da 90/10 da çıkabilir. Juran bunu kalitede “hayati azınlık, önemsiz çoğunluk” olarak tanımlamıştır: her sorunu aynı anda çözmeye çalışmak yerine en büyük etkiyi yaratan birkaç nedene odaklanmak.

Pareto analizi örneği var mı?

Evet. Araçtaki “Örnek vakayı yükle” düğmesi ve Excel şablonundaki Örnek sayfası, bir paketleme hattının bir aylık duruşlarını ele alır: 6 kategoride 120 duruş. Sıklıkta malzeme bekleme ve arıza duruşların %81,7’sini oluşturur; süre bazında ise ayar / tip değişimi de hayati azınlığa girer. Böylece sıklık ve etki bazındaki farkı görebilirsiniz.

Pareto analizi Excel şablonu ücretsiz mi?

Evet. Online araç ve Excel şablonu (eproses.com/indir/eproses-pareto-analizi-formu.xlsx) ücretsizdir, kayıt istemez. Şablonda veri girişi, formüllü Pareto tablosu, hazır Pareto grafiği, doldurulmuş örnek ve açıklama sayfaları vardır; eski Excel sürümlerinde ve LibreOffice’te de çalışır.

İlgili rehber: 5 Neden analizi nasıl yapılır? Örneklerle kök neden ve balık kılçığı

İlgili hizmet: Yalın üretim

İletişim

eproses — Halkapınar, 1348. Sk. No:5 D:227, 35170 Konak / İzmir. Telefon: +90 536 031 84 05. E-posta: [email protected].