5 Neden ve balık kılçığı analizi

Sorunu tek cümleyle yazın, ekiple balık kılçığının altı başlığında olası nedenleri sıralayın; en olası olanlarda “neden?” diye sorarak kök nedene inin ve her kök nedene aksiyon, sorumlu, termin verin. Telefonda sahada çalışır; isterseniz örnek vakalı ücretsiz Excel şablonunu indirin.

5 Neden aracı nasıl kullanılır?

1. Sorunu ve çalışma bilgilerini yazın. Sorun tanımına ne, nerede, ne zaman ve ne kadar olduğunu yazın (ör. “Son 3 haftada Pres 4’te çapak firesi %1’den %6’ya çıktı”). Hat, makine ya da süreç, tarih ve ekibi ekleyin. Nasıl görüneceğini merak ediyorsanız “Örnek vakayı yükle”ye basın.
2. Balık kılçığında olası nedenleri ekleyin. İnsan, makine, malzeme, metot, ölçüm ve çevre başlıklarının altına ekibin aklına gelen nedenleri yazıp + ile ekleyin. Bu aşamada eleme yapmayın; çizim sağdaki panelde kendiliğinden oluşur.
3. En olası nedenleri “5 Neden”e alın. Sahada gözlem ve veriyle en olası görünen bir ya da birkaç nedenin altındaki “5 Neden’e al” düğmesine basın. Her biri için ikinci bölümde ayrı bir neden zinciri açılır.
4. Her cevaba yeniden “neden?” diye sorun. İlk satıra nedenin neden oluştuğunu, sonraki satırlara bir önceki cevabın nedenini yazın. Önerilen beş adımdır; kök nedene daha erken inebilir, gerekirse yedi adıma kadar uzatabilirsiniz. Son dolu satır kök neden olarak işaretlenir.
5. Kök nedene aksiyon, sorumlu ve termin verin. Aksiyon kök nedeni ortadan kaldırmalı: “operatörü uyar” yerine standart, plan, sayaç, poka-yoke gibi kalıcı bir önlem yazın.
6. Çıktı alın. “Yazdır / PDF” balık kılçığı çizimi ve neden zincirleriyle tek sayfalık rapor verir; “Excel’e aktar” çalışmanızı Excel dosyası olarak indirir. “Yeni analiz” her şeyi temizler.

Veriler yalnızca bu cihazın tarayıcısında saklanır; sayfayı kapatıp açtığınızda kaldığınız yerden devam edersiniz. Üye girişi gerekmez.

5 Neden analizi nasıl yapılır?

5 Neden analizi, bir sorunun belirtisinde durmadan art arda “neden?” diye sorarak kök nedenine inme yöntemidir. Tek başına kullanıldığında ekip ilk akla gelen nedene kilitlenebilir; bu yüzden araç önce balık kılçığı (Ishikawa) diyagramıyla olası nedenlerin hepsini masaya koyar, sonra en olasılarında 5 Neden zincirini kurar.

Araç, indirilebilir 5 Neden analizi formumuzla aynı düzende çalışır. Veriler yalnızca tarayıcınızda saklanır, sunucuya gönderilmez.

• Sorunu ölçülebilir tek cümleyle tanımlayın: ne, nerede, ne zaman, ne kadar. Kişiyi değil olguyu yazın.
• Sorunun yaşandığı yere gidin (gemba) ve ilgili kişilerle küçük bir ekip kurun.
• Balık kılçığında 6M başlıklarının (insan, makine, malzeme, metot, ölçüm, çevre) altına olası nedenleri yazın.
• Gözlem ve veriyle en olası nedenleri seçin; her biri için “neden?” sorusunu cevap bir sistem, standart ya da yöntem eksiğine inene kadar tekrarlayın.
• Zinciri tersten okuyun: “… çünkü …” bağlantısı her adımda mantıklıysa kök nedene ulaşmışsınızdır.
• Kök nedene kalıcı aksiyon, sorumlu ve termin verin; aksiyondan sonra sorunun tekrar edip etmediğini izleyin.

Sık sorulan sorular

5 Neden analizi formu ücretsiz mi?

Evet. Online araç ve Excel şablonu (eproses.com/indir/eproses-5-neden-analizi-formu.xlsx) ücretsizdir, kayıt istemez. Şablonda balık kılçığı, 5 Neden, doldurulmuş örnek ve açıklama sayfaları vardır.

Balık kılçığı ile 5 Neden arasındaki fark nedir, birlikte nasıl kullanılır?

Balık kılçığı genişlemesine çalışır: bir sorunun olası tüm nedenlerini 6M başlıklarında toplar. 5 Neden derinlemesine çalışır: seçilen bir nedenin altına inip kök nedeni bulur. Birlikte kullanıldığında önce balık kılçığıyla nedenler sıralanır, en olası olanlar 5 Neden’le kök nedene kadar takip edilir.

Kaç kez “neden?” diye sormak gerekir?

Beş bir kural değil, alışkanlıktır. Cevap bir kişiyi suçlamaktan çıkıp bir sistem, standart ya da yöntem eksiğini gösterdiğinde ve aksiyonla ortadan kaldırılabildiğinde durulur. Bu bazen üçüncü, bazen yedinci soruda olur; araç bir ile yedi adım arasına izin verir.

5 Neden analizi örneği var mı?

Evet. Araçtaki “Örnek vakayı yükle” düğmesi ve Excel şablonundaki Örnek sayfası, enjeksiyonda tekrarlayan çapak firesini ele alır: balık kılçığında 7 olası neden, ikisinde neden zinciri; kök nedenler kalıp bakım planının ve onaylı parametre kartının olmaması, aksiyonlar da baskı sayacıyla periyodik bakım ve kontrollü parametre değişikliğidir.

İş kazası analizinde 5 Neden kullanılır mı?

Kullanılır. Olayı kişiyi suçlamadan tarif edin ve her “neden?” cevabını tanık ifadesi, kamera kaydı, bakım kaydı gibi olgularla doğrulayın. “Dikkatsizlik” bir kök neden değildir; neden dikkatsizliğe izin veren bir ortam olduğunu sormaya devam edin. Yasal kaza bildirimi ve risk değerlendirmesi yükümlülüklerinin yerine geçmez.

İlgili rehber: 5 Neden analizi nasıl yapılır? Örneklerle kök neden ve balık kılçığı

İlgili hizmet: Yalın üretim

İletişim

eproses — Halkapınar, 1348. Sk. No:5 D:227, 35170 Konak / İzmir. Telefon: +90 536 031 84 05. E-posta: [email protected].